Spis podrozdziałów:
Twoje i moje wymówki
Zwiedzaj Pogórza! Zdobywaj nagrody!

Myszołowy zwyczajne w rozmowie na argumenty / fot. Włodzimierz Stachoń
Myszołowy zwyczajne w rozmowie na argumenty / fot. Włodzimierz Stachoń

Poznawanie Pogórza to dobra zabawa dla całej rodziny i znajomych. Teraz masz okazję nie tylko zwiedzać okolice Brzanki, ale również rywalizować z innymi, zdobywać miejsce w klasyfikacji najbardziej aktywnych turystów.


W Paśmie Brzanki / fot. Wiktor Chrzanowski

Jeszcze nie podjąłeś decyzji, aby przyjechać pod Brzankę, a już znalazłeś mnóstwo wymówek, aby tego nie zrobić. Wymówka za wymówką: bo nieciekawie, bo nic tam nie ma, bo… za daleko, bo… za blisko, bo… za wysoko, bo… za nisko. I co jeszcze wymyślisz? Również mnie dopadają wymówki, bo przecież już tyle razy byłem na Brzance, to może dałbym sobie już spokój? Nie daję się wymówkom. Po raz kolejny wychodzę na Brzankę i osiągam „jej wysokość”. Podejmij walkę z wymówkami i zacznij działać.

Na rowerze / fot. Maciej Maziarka
Na rowerze / fot. Maciej Maziarka

Wymówka 1.
„Nie ma gdzie jeździć na rowerze”

Do największych potencjałów turystycznych regionu należy turystyka rowerowa. Nie ze względu na rozwiniętą specjalistyczną bazę turystyczną, ale z powodu pagórkowatego ukształtowania terenu. Szachownica wąskich asfaltowych dróg, ciągnąca się łagodnymi widokowymi wzgórzami i plątanina leśnych ścieżek w partiach wyższych dają wiele możliwości wyboru trudności tras łatwych i bardzo trudnych. Jeżeli jeździsz na rowerze górskim, trekkingowym lub krosowym, lubisz wyzwania, to trasy pogórzańskie zaoferują Ci wiele wspaniałych możliwości. Rozsiane po całym terenie atrakcje zachęcają do organizacji kolejnych wyjazdów, a opinie turystów: „tutaj macie lepsze tereny do jazdy na rowerze niż w Austrii”, dodają pewności, że okolice Brzanki spełniają oczekiwania najbardziej wymagających turystów.

Polecane trasy wycieczek:
1. Na Kokocz (trasa łatwa)
Ryglice – Zalasowa – Kokocz 434 m – Lubcza – Kowalowa – Ryglice.
Czas przejazdu: 6 godz. Dystans 30 km.
2. Rozróg Wału (trasa średnia)
Tuchów – Meszna Opacka – Rychwałd – Wał 523 – Lubinka – Rzuchowa – Pleśna – Słona Góra – Las Czerwony Dół – Tuchów.
Czas przejazdu: 8 godz. Dystans 40 km.
3. Na małej przerzutce (trasa trudna)
Gromnik – Siedliska – Lubaszowa – Morgi – Brzanka – Ostry Kamień – Wisowa – Liwocz – Czermna – Szerzyńskie Podlesie – Teresin – Rzepiennik Biskupi – Kołkówka – Nosalowa – Gromnik.
Czas przejazdu: 10 godz. Dystans 70 km.

Materiały promocyjne z zaznaczonymi trasami rowerowymi projektu „Wschodnia Małopolska na Rowerze” otrzymasz w biurze Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju w Tuchowie, ul. Chopina 10. Internetowa wersja map dostępna jest na stronie www.narowerze.pl. Jeżeli wyruszasz w okolice Brzanki, korzystaj z licznych szlaków rowerowych PTTK i projektu „Pogórze Odkrywanie Tajemnic”. Szlaki te koncentrują się w okolicy Tuchowa, Ryglic, Gromnika. UWAGA. Nie wszystkie szlaki są wystarczająco odnowione. Dlatego miej do nich ograniczone zaufanie.

W stajni
W stajni „Paryja” / fot. Piotr Firlej

Wymówka 2.
„Konie gryzą i kopią”

Jeżeli nie jeździłeś nigdy konno, ale chciałbyś zacząć, nie obawiaj się koni. Właściciele stajni są jednocześnie instruktorami turystyki konnej, mają uprawnienia do prowadzenia nauki jazdy, posiadają doświadczenie w dostosowaniu charakteru konia do umiejętności jeźdźca. Ponadto każdy instruktor dokładnie poinstruuje Cię, jak się przy koniu zachowywać. Warto wykorzystać potencjał drzemiący w turystyce jeździeckiej i przyjechać w okolice Brzanki. Tutaj nie ma tak wielu stromych podjazdów jak w Beskidach – przez to konie i jeźdźcy mniej się męczą. Odległości jednej stadniny od drugiej nie są duże, dlatego istnieją większe możliwości organizacji dłuższych rajdów konnych dla zaawansowanych. W Ryglicach i Szerzynach rozpoczyna swój bieg ponad 800-kilometrowy szlak turystyki jeździeckiej „Karpackie Podkowy”. W ramach projektu wyznaczono w Paśmie Liwocza i Brzanki sieć szlaków o łącznej długości ponad 150 km. Szlak ten biegnie przez Beskid Niski, ziemię jasielską, Pogórze Karpackie, w tym przez Pogórze Ciężkowickie, gdzie znajduje się najbardziej na północny zachód wysunięty jego skraj.

Ośrodki jazdy konnej, kontakt do instruktorów, lekcje jazdy, organizacja rajdów:
Gospodarstwo Agroturystyczne i Stajnia Koni „Paryja”, Mieczysław Solarz
Ołpiny 512, tel. 692 756 540
www.paryja.pogorza.pl www.paryja.pl
Stacja Górskiej Turystyki Konnej Barbara i Marek Wójcikowie
Ryglice, ul. ks. J. Wyrwy 1
tel. 14 654 10 22, 504 176
www.agroryglice.prv.pl
Ośrodek Jazdy Konnej „Saroyan” Grażyna i Jacek Kańkowie
Tuchów, ul. Mickiewicza 50
tel. 14 652 58 15
Ośrodek Rekreacji Hipicznej „Podlesie” Beata Błaszkiewicz
Ryglice, Bistuszowa, tel. 14 627 50 46
www.podlesie.com

Wybrane trasy turystyki konnej:
1. Agro-Ryglice – Uniszowa – Brzanka – Jura – Żurowa – Gospodarstwo „Paryja”
Czas przejazdu 4-5 godz.

2. Gospodarstwo „Paryja” – Ołpiny – Ołpińskie Podlesie – Binarowa – Ołpiny – Gospodarstwo „Paryja”
Czas przejazdu 4-5 godz.

3. Gospodarstwo „Paryja” – Swoszowa Wola – Czermna Podlesie – Liwocz – Czermna Swoszowa Granice – Gospodarstwo „Paryja”
Czas przejazdu 8-9 godz.

4. Agro-Ryglice – Swoszowa – Liwocz – Stajnia „Galicja” lub Stajnia „Huzar” k. Jasła
Czas przejazdu 8-9 godz.

Wymówka 3.
„Na Pogórzach nie pochodzę sobie”

Wielu turystykę pieszą wiąże z Gorcami, Beskidem Sądeckim, może nawet Beskidem Niskim, ale nie z Pogórzami. Jeżeli chodzisz po Beskidach, to również na Pogórzach odnajdziesz wiele niezwykłych miejsc. Turystyka piesza w okolicach Brzanki nie wymaga szczególnych predyspozycji, jedynie przy dłuższych całodziennych wycieczkach wytrwałości i dobrej kondycji fizycznej. Koncentracja szlaków jest duża, a szlaki na ogół są dobrze oznakowane i utrzymane. Jeżeli Twój pobyt trwa kilka dni, wybieraj najpierw krótkie, później coraz dłuższe wycieczki. Możliwości modyfikacji przejścia szlakami jest znacznie więcej. Zapoznaj się z propozycjami wycieczek pieszych po szlakach turystycznych. Zaczynamy od wycieczek krótkich, kilkugodzinnych, po długie, całodniowe. Wybierz jedną z dwóch propozycji i zwiedzaj okolice Brzanki. W tym miejscu zamieszczamy gotowe propozycje wycieczek.

PTTK Tuchów w Lesie Tuchowskim / fot. Maciej Maziarka
PTTK Tuchów w Lesie Tuchowskim / fot. Maciej Maziarka

Dzień pierwszy
Niedzielny relaks w lesie

Spacer ścieżką edukacyjną po Lesie Tuchowskim.
Oznakowanie: ścieżka przyrodnicza
Czas przejścia 1,5 godz.

Edukacyjne ciekawostki
Spacer ścieżkami przyrodniczymi „Polichty-Sucha Góra”, „Pod Kurhan”, „Na Budzyń”.
Oznakowanie: ścieżki przyrodnicze.
Czas przejścia od 1 do 4 godz. w zależności od wyboru tras.

Dzień drugi
Na wschód od Tuchowa

Oznakowanie: szlak czarny i niebieski
Tuchów PKP – Furmaniec – Wołowa – Kielanowice – Burzyn – Tuchów PKP
Czas przejścia 3 godz.

Wokół Brzanki
Oznakowanie: szlak zielony
Brzanka bacówka – Ostry Kamień – Liwecka Góra – Bistuszowskie Podlesie – Bacówka na Brzance
Czas przejścia 4 godz.
Dzień trzeci
Morgi – dasz radę!
Oznakowanie: szlak czarny, żółty, niebieski
Lubaszowa PKP – Morgi – Nosalowa – Gromnik PKP
Czas przejścia 4 godz.

Szlakiem cmentarzy I wojny światowej
Oznakowanie: szlak czarny
Tuchów PKP – Meszna Opacka – Buchcice – Kopaliny – cmentarz legionistów w Łowczówku – Pleśna PKP
Czas przejścia 4 godz.

Dzień czwarty
W poprzek pasma

Oznakowanie: szlak niebieski
Ryglice PKS – Żurowskie Podlesie – Żurowa – Skały „Borówki” – Żurowa PKS.
Czas przejścia 4 godz.

Przez pola bitewne legionistów

Oznakowanie: szlak niebieski
„Oberża pod Grzybem” w Piotrkowicach – Łowczów – Kopaliny – Rychwałd PKS.
Czas przejścia 4 godz.

Dzień piąty
Na Wał

Oznakowanie: szlak żółty
Pleśna PKP – Wał – Siemiechów – Brzozowa – Polichty – Jastrzębia PKS.
Czas przejścia 6 godz.
Granicą frontu styczeń – maj 1915 r.
Oznakowanie: szlak zielony
Gromnik PKP – Wał – Lubinka PKS.
Czas przejścia 6 godz.

Dalej widać Busov i Lackową / fot. Wiktor Chrzanowski
Dalej widać Busov i Lackową / fot. Wiktor Chrzanowski

Dzień szósty
Na szlaku „Wokół Tuchowa” zobacz, co się w regionie chowa

Oznakowanie: szlak „Wokół Tuchowa”
Tuchów rynek – Siedliska – Lubaszowa – Morgi – Burzyn – Furmaniec – Tuchów rynek
Czas przejścia 8 godz.

Szlakiem św. Jakuba
Oznakowanie: żółta muszla na niebieskim tle
Zwiernik centrum – Zalasowa – Tuchów – Zabłędza – Tarnów rynek
Czas przejścia 8 godz.

Dzień siódmy
Z brzanką w górę rzeki

Oznakowanie: szlak niebieski
Tarnów ul. Tuchowska – Góra św. Marcina – Trzemeska Góra – Tuchów – Brzanka – Rzepiennik Strzyżewski – Ciężkowice rynek
Czas przejścia 10 godz.

Pogórzańską kalenicą
Oznakowanie: szlak zielony, żółty, niebieski
Czermna centrum – Liwocz – Gilowa – Ostry Kamień – Brzanka – Lubaszowa PKP
Czas przejścia 10 godz.

Stacja narciarska
Stacja narciarska „Jurasówka” / fot. Wiktor Chrzanowski

Wymówka 4.
„Na narty tylko od święta”

W okolicach Brzanki trasy narciarskie nie są zbyt długie: Jurasówka – 120 m, 350 m, 600 m,
Jastrzębia – 500 m, Lubinka – 100 m, 750 m.
Dla mieszkańców Tarnowa i okolic dojazd do tych stacji zajmuje czasami kilkanaście lub kilkadziesiąt minut. Nie zawsze przecież musisz poświęcać cały dzień, aby sprawić przyjemność sobie i rodzinie. Jeżeli chcesz nauczyć się jeździć na nartach, dużo lepiej uczyć się na mniejszych stokach, bliżej miejsca zamieszkania. Ze względu na bliskie położenie, przez to mniejsze koszty dojazdu, wyżywienia, noclegu – możesz jeździć właściwie codziennie. Pasmo Brzanki dysponuje ponadto wieloma doskonałymi miejscami do uprawiania narciarstwa biegowego. Ukształtowanie terenu pozwala na wytyczanie bardzo ciekawych tras na odcinku Lubaszowa – bacówka na Brzance i Dębowa – Żurowskie Podlesie. Trasy te nie są przygotowywane, dlatego trzeba się liczyć z samodzielnym znaczeniem śladu.

Zjazdy na nartach, wypożyczalnia sprzêtu, szkółki narciarskie, gastronomia.
Stacja narciarska „Jurasówka”
Siemiechów, tel. 14 625 80 91
www.jurasowka.pl
Wyciąg Narciarski „Lubinka”
Pleśna, Janowice 298, tel. 14 679 93 70
www.lubinka.com.pl
Stacja narciarska „Jastrzębia”
Ciężkowice, Jastrzębia 343
tel. 14 651 21 77
www.wyciag-jastrzebia.pl


Skały „Borówki” / fot. Piotr Firlej

Wymówka 5.
„Trzeba dużo ćwiczyć, aby się wspinać”

Wspinaczka, jak każda dyscyplina, oferuje zróżnicowany zakres trudności tras. Dobrze jest zacząć od sztucznych ścianek wspinaczkowych, ponieważ wówczas masz nie tylko możliwość bezpiecznego rozwijania swoich umiejętności, ale w ten sposób poznasz osoby, z którymi później będziesz się wspinał w terenie. W okolicach Brzanki znajdziesz drogi wspinaczkowe zarówno dla początkujących, jak i średnio zaawansowanych. Do najciekawszych wychodni skalnych na Pogórzu Ciężkowickim należą skały „Borówki” w Żurowej. W obrębie tego kompleksu skał wyróżnia się wychodnie: „Borówka Kapliczka”, „Borówka Niżna”, „Borówka Okap” i „Borówka Wschodnia”. Według przewodnika „Podkarpacie przewodnik wspinaczkowy” pod red. Jacka Trzemżalskiego znajduje się tutaj 61 dróg i projektów dróg. Drogi w tym miejscu to głównie trudności IV +, V+, VI.1+, VI.3+ do VI.4 +. Innymi miejscami, gdzie są niewielkie możliwości do wspinaczki są skały w Lubaszowej, Skały „Nad Paryją” lub niewielkie formacje w okolicach Swoszowej i Czermnej.

Zdobywcy Brzanki / fot. Wiktor Chrzanowski
Zdobywcy Brzanki / fot. Wiktor Chrzanowski

„Wrota Pogórza” to ciekawy i nowoczesny sposób zwiedzania Pogórza Karpackiego i najbliższych jego okolic. Przy pomocy telefonów mobilnych i przy wykorzystaniu nowoczesnej aplikacji, zwiedzając atrakcje, skanujesz kody QR, zdobywasz punkty, pieczęcie i nagrody. Klasyfikacje najaktywniejszych turystów i najchętniej odwiedzanych obiektów podawane są na bieżąco na stronie i na facebooku.

Kulig w
Kulig w „Filipówce na Podlesiu” w Uniszowej / fot. Wiktor Chrzanowski

Na terenie Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju znajduje się 50 obiektów włączonych do „Wrót Pogórza”. Łącznie w ramach całego projektu na terenie wschodniej Małopolski jest ich ponad 250. Mobilny sposób zwiedzania umożliwia prowadzenie rankingu uczestników na stronie projektu www.wrotapogorza.pl.
W ramach projektu utworzono tematyczne wrota: słodkie, rowerowe, święte, ludowe, końskie, relaksu, przeszłości. Wgraj aplikację i weź udział w aktywnym zwiedzaniu okolic Brzanki. Obiekty na szlaku „Wrota Pogórza” na obszarze Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju:

Miód z pasieki Burnat / fot. Maciej Maziarka
Miód z pasieki Burnat / fot. Maciej Maziarka

„Słodkie Wrota”
(miejsca wytwarzania wyrobów słodkich, tj. miodów, dżemów, przetworów owocowych)

1. Pasieka Wędrowna Burnat
Chojnik 116 (gm. Gromnik)
2. Pasieka Radwan
Zabłędza 22A (gm. Tuchów)
3. Winnica „Demeter”, Weronika i Wiktor Zagórscy
Gromnik, ul. Majora Sucharskiego 3
4. Winnica „Kuźnia”, Joanna i Piotr Zagórscy
Gromnik, ul. Narutowicza 8
5. Winnica Sucha Góra w Polichtach,
Zygmunt Zagórski,
Gromnik, ul. Jana Pawła II 35
6. Winnica „Zawisza” w Brzozowej,
Mariusz Chryk, Wesołów 200
7. Winnica Rodziny Steców w Tuchowie,
Rafał Stec, Tarnowiec, ul. Zimna Woda 9

Pogórze Ciężkowickie / fot. Maciej Maziarka
Pogórze Ciężkowickie / fot. Maciej Maziarka

„Rowerowe Wrota”
(miejsca atrakcyjne z punktu widzenia turystyki rowerowej: miejsca widokowe, przystanie rowerowe)

1. Punkt widokowy – Furmaniec, Tuchów
2. Bacówka na Brzance, Alicja Solakiewicz
Jodłówka Tuchowska 125
3. Latarnia na szlaku kupieckim – Jod³ówka Tuchowska
4. Polichty – Oœrodek Edukacji Ekologicznej
5. Obserwatorium astronomiczne – Rzepiennik Biskupi, Bogdan Wszołek
6. Ostry Kamień – ¯urowa
7. Cmentarz w Dąbrach – Rzepiennik Strzyżewski
8. Punkt widokowy na Kokoczy – Wola Lubecka

Jodłówka Tuchowska / fot. Wiktor Chrzanowski
Jodłówka Tuchowska / fot. Wiktor Chrzanowski

„Święte Wrota”
(miejsca kultu religijnego, kościoły, sanktuaria, kapliczki)

1. Sanktuarium NNMP, bazylika mniejsza – Tuchów
2. Szopka ruchoma i muzeum przy sanktuarium NNMP – Tuchów
3. Kościół pw. św. Jakuba Ap. – Tuchów
4. Kościół pw. Matki Boskiej Gromnicznej – Siemiechów
5. Kościół pw. św. Michała Archanioła – Jodłówka Tuchowska
6. Kościół pw. św. Małgorzaty – Żurowa
7. Kościół pw. św. Marcina – Czermna
8. Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia – Czermna
9. Kościół pw. św. Katarzyny – Ryglice

Ziarnko do ziarnka / fot. Wiktor Chrzanowski
Ziarnko do ziarnka / fot. Wiktor Chrzanowski

„Ludowe Wrota”
(miejsca związane z rzemiosłem ludowym i tradycyjnym)

1. Szopa tradycji w „Paryi”, Mieczysław Solarz, Ołpiny 512 (gm. Szerzyny)
2. Rzeźbiarz Adam Cichoński
Brzozowa 332 (gm. Gromnik)
3. Hurtownia galanterii drewnianej „Teofil”
Kazimierz Mikrut
Żurowa 205a (gm. Szerzyny)

Na wypasie / fot. Wiktor Chrzanowski
Na wypasie / fot. Wiktor Chrzanowski

„Końskie Wrota”
(przystanie, stajnie konne, szlaki konne)

1. Stacja górskiej turystyki konnej „Agro-Ryglice” Barbara i Marek Wójcikowie
Ryglice, ul. Ks. J. Wyrwy 1
2. Gospodarstwo Agroturystyczne i Stajnia Koni „Paryja” Mieczysław Solarz
Ołpiny 512 (gm. Szerzyny)

Zdobywaj i odpoczywaj / fot. Wiktor Chrzanowski
Zdobywaj i odpoczywaj / fot. Wiktor Chrzanowski

„Wrota Relaksu”
(w tym miejsca rekreacyjne związane z wodą: kąpieliska, baseny)

1. Las Tuchowski – Tuchów
2. Staw i leśniczówka – Trzemesna (gm. Tuchów)
3. Źródła wód siarczkowych – Polichty (gm. Gromnik)
4. Stawy rybne – Tuchów
5. Kompleks dworski – Ryglice
6. Wioska indiańska „Fort Wapiti” – Zalasowa (gm. Ryglice)
7. Wieża na Brzance – Jodłówka Tuchowska
8. Stacja narciarska „Jurasówka” – Siemiechów (gm. Gromnik)
9. Basen w Karwodrzy, Maria Fortecka, Karwodrza 62 (gm. Tuchów)
10. Gosp. agroturyst., Barbara i Jan Dusza, Lubaszowa 60A (gm. Tuchów)
11. Gosp. agroturyst., Jolanta i Mariusz Kramarczyk, Kowalowa 202 (gm. Ryglice)
12. Gosp. agroturyst., Elżbieta i Jan Łempa Lubaszowa 23A (gm. Tuchów)
13. Gosp. agroturyst., Barbara i Jacek Łazeba, Lubaszowa 50a (gm. Tuchów)
14. Gospodarstwo agroturystyczne “Filipówka” na Podlesiu, Aldona Mazurek, Wojciech Wantuch, Uniszowa 66 (gm. Ryglice)

Muzeum Miejskie w Tuchowie / fot. Wiktor Chrzanowski
Muzeum Miejskie w Tuchowie / fot. Wiktor Chrzanowski

„Wrota Przeszłości”
(izby muzealne, ekspozycje etnograficzne)

1. Izba regionalna „Zapiecek” – Rzepiennik Suchy (gm. Rzepiennik Strzyżewski)
2. Izba pamięci u Romana Osiki – Jodłówka Tuchowska (gm. Tuchów)
3. Skansenał w Lubaszowej (gm. Tuchów)
4. Muzeum Miejskie – Tuchów
5. Izba pamięci OSP – Szerzyny
6. Spichlerz podworski – Ryglice
7. Strażnica historii i tradycji – OSP Tuchów